Haven begon in 2019 met een simpele belofte: maak de infrastructuur onder gemeentelijke software uitwisselbaar, zodat gemeenten niet langer vastzitten aan de twee partijen die bijna de hele markt bedienden. Zeven jaar later is dat een toetsbare vraag. Deze pagina zet op een rij wat er van die belofte terecht is gekomen — welke aanbieders er nu zijn, wat de gevestigde leveranciers deden, waar de macht naartoe is verschoven — en waarom het Rijk in juli 2026 besloot zijn soevereine overheidscloud op dezelfde standaard te ontwerpen.
Over deze pagina. Dit is een persoonlijke analyse op 3n.nl, geschreven vanuit het thuislab en uitsluitend op basis van publieke bronnen: Kamerstukken, VNG-besluiten, het Gartner-rapport bij de Kamerbrief, en wat leveranciers zelf publiceren. De pagina staat los van andere functies of werkgevers van de auteur en spreekt niet namens enige organisatie. Leveranciers worden beschreven in wat zij zelf naar buiten brengen; er staan geen waardeoordelen over partijen in.
1 · de belofte
Toen Common Ground in 2017 begon, draaiden 342 gemeenten elk hun eigen kopie van dezelfde software, met dezelfde inwonerdata, bij grotendeels dezelfde twee leveranciers. De laatste publieke marktanalyse (2018) telde Centric en PinkRoccade samen bij circa 90% van de gemeenten voor kernapplicaties; de M&I-benchmark over 2019 gaf Centric 18% en PinkRoccade 8% van de totale gemeentelijke softwaremarkt, met PinkRoccade in dat jaar verdubbelend. De VNG beschreef in 2021 een "overzichtelijke" markt: drie geconsolideerde bedrijven en een lange staart van kleine aanbieders.
Haven (2019, VNG-standaard sinds 25 maart 2022, pas-toe-of-leg-uit) richtte zich bewust op één laag van dat probleem: niet de applicaties, maar de infrastructuur eronder. Als elke gemeente een Kubernetes-cluster inricht volgens dezelfde checks, kan dezelfde container overal draaien en is de hostingpartij inwisselbaar. De standaard zegt niets over wie de software bouwt — en dat onderscheid blijkt zeven jaar later precies de lijn waarlangs het antwoord valt.
2 · de infralaag
Haven publiceert zelf welke platforms geverifieerd zijn als basis voor een Haven-compliant omgeving — "geen voorkeur of aanbeveling", en niet volledig, maar wel de hardste lijst die er is. In oktober 2026 staan er elf op, in drie duidelijk verschillende smaken.
| Aanbieder | Type | Wat zij zelf zeggen | Sinds |
|---|---|---|---|
| Previder | Nederlandse MSP, eigen datacenters (Hengelo, Vianen) | "Eerste Nederlandse aanbieder van Haven-compliant IaaS-diensten vanuit Nederlandse bodem", referentie-implementatie samen met VNG Realisatie. Lid Open Cloud Alliantie. | sep 2024 |
| Cyso Cloud | Nederlandse hoster, CNCF KCSP | Managed Kubernetes als Haven-referentie; "kant-en-klare infrastructuur zodat gemeentes er zelf geen omkijken naar hebben". | 2023 |
| Shock Media | Nederlandse managed hoster (Almelo) | 24×7 beheerde Haven-compliant clusters, BIO, ISO 27001, SOC 2; hostingpartner van het Open Webconcept; "soeverein op Nederlandse bodem". | 2025 |
| OVHcloud | Europese cloudprovider (FR) | Managed Kubernetes in 3-AZ; door Gartner genoemd als "enterprise-grade" op OpenStack, SecNumCloud, eigen serverbouw. | 2026 |
| Avisi AME · Edgeless · kops | Software/beheerlaag | Kubernetes-beheer op eigen cloudaccount (Avisi), confidential computing (Edgeless Constellation), kops op OpenStack. | 2024–2026 |
| AWS EKS · Google GKE · Oracle OKE · VMware Tanzu | Hyperscalers en enterprise-platforms | De oorspronkelijke referentie-implementaties (2020–2022). Voor Microsoft Azure bestaat een referentie-implementatie (het logo staat op de Haven-homepage), maar Azure staat in oktober 2026 niet in de lijst "aan de slag". | 2020–2022 |
| Equalit · Wigo4it | Gemeentelijke samenwerkingsverbanden | Door VNG genoemd als partijen die Haven "hebben omarmd"; Wigo4it draait Haven+. | 2021–2025 |
| ODC-Noord · Logius · Digilab | Rijksdienstverleners | ODC-Noord en Wigo4it gingen "al voor" met Haven+ (team Haven, juni 2025); Logius draait PaaS op "SUSE Rancher, Haven, S3" (Gartner tabel 8); Digilab is Haven-compliant. | 2024–2026 |
Wat ontbreekt op de Haven-lijst zegt ook iets: KPN, Intermax, Uniserver en Eurofiber bieden soevereine cloud (Gartner tabel 7), maar hebben geen openbare Haven-referentie ingediend — de voorwaarde voor vermelding. PinkRoccade's Haven-platform draait bij Eurofiber, dus de techniek is er; de publicatie niet.
3 · de gevestigde leveranciers
Dit is de bevinding die het verhaal interessant maakt. De twee partijen die Haven "open wilde spelen" zijn niet van de markt verdwenen. Ze zijn — in hun eigen woorden — naar Haven verhuisd.
Sinds 2023 draait iBurgerzaken op een private cloud bij Eurofiber die, zo schrijft PinkRoccade in maart 2026, is gebouwd met als doel "een gestandaardiseerde infrastructuur, gebaseerd op Common Ground HAVEN". Daarvoor stapte het bedrijf over van een eigen container-orkestratie naar Kubernetes. Het OPENplatform achter OPENburgerzaken "draait volledig op een Haven-infrastructuur" en is live bij ruim 70 gemeenten. PinkRoccade zegt expliciet voor een Nederlandse private cloud te hebben gekozen "in de geest van" de politieke aandacht voor kritieke infrastructuur in public cloud. Dimpact, dat iBurgerzaken namens 21 gemeenten afneemt, "verkent met PinkRoccade hoe het burgerzakensysteem meer open source ontwikkeld kan worden".
Centric Leefomgeving werd in december 2025 opgenomen in het Common Ground-portfolio; het ondersteunt ZGW en Haal Centraal naast StUF. Centric bouwt een eigen "soevereine cloud" in Nederlandse datacenters, scoort al zijn diensten op het EU Cloud Sovereignty Framework (label A–E, zes hoofdproducten op A), zet on-premises stop per 2030 met extended support tot 2032, en richtte in 2026 met KPN, Info Support, Intermax, Nebul, Previder en Uniserver de Open Cloud Alliantie op: een afspraak dat dienstverlening door een andere Nederlandse aanbieder kan worden voortgezet bij overname of uitval. In zijn derde position paper (september 2026) onderschrijft Centric de Common Ground-principes en vraagt het om transparantie over kosten, governance op API-standaarden en duidelijkheid over de uitfasering van ZDS.
Centric is ook open over de andere kant. In zijn reactie op de VNG-marktconsultatie over gemeentelijke cloudvoorzieningen (2026) schrijft het dat de gemeentelijke SaaS-markt "niet meer dan twee tot drie leveranciers per domein" kan dragen, dat dit "geen marktfalen maar een structureel gevolg van de schaal" is, en dat de beheersing niet in dubbele verwerving zit maar in escrow, gegarandeerde datatoegang en een werkende exit — en in hoofdstuk VI van de Data Act, dat sinds 12 september 2025 overstapdrempels verbiedt en per 12 januari 2027 overstapkosten afschaft.
Conclusie van dit deel. Haven heeft de incumbents niet vervangen, en dat was ook niet wat de standaard beloofde. Wat wél is gebeurd: hun infrastructuur is uitwisselbaar geworden, hun API's zijn de VNG-standaarden gaan volgen, en de exit is contractueel en technisch dichterbij. Of ~90% ook ~90% blijft in de kernapplicaties is een vraag over de applicatielaag — en daar heeft Haven nooit over gegaan.
4 · waar de macht nu zit
Als de onderlaag inwisselbaar is, verschuift de vraag naar: wie bepaalt wat erop draait, wie is eigenaar van de code, en wie koopt in? Daar is de VNG in 2025–2026 de meest expliciete over geworden.
Hier is Haven dus niet het antwoord, maar de voorwaarde. Collectief opdrachtgeverschap werkt alleen als de software die je samen laat bouwen overal kan draaien — en dat is precies wat de infralaag van deel 2 levert.
5 · het rijk
Op 1 juli 2026 stuurde de staatssecretaris van BZK de Kamer de stand van zaken van de verkenning naar een soevereine overheidscloud (26 643, nr. 1537). Vier zinnen daaruit zijn voor deze pagina de kern:
De aanleiding was politiek: de acht moties van 13 maart 2025 (stop onnodige migraties naar Amerikaanse techbedrijven; een Rijkscloud in Nederlands beheer), de motie Kathmann/Six Dijkstra, en het coalitieakkoord 2026–2030. De NDS (juli 2025) noemde Haven al als "versneller" voor de hele overheid; het GDI-programmeringsplan 2026 laat Haven+ het afwegingskader doorlopen voor opname in de Generieke Digitale Infrastructuur.
Wat dit voor rijksdiensten en uitvoeringsorganisaties betekent is daarmee concreet geworden. Haven is niet langer "iets van gemeenten": het is de technische basis waarop de overheidsbrede clouddienst wordt ontworpen, en de standaard waar Logius, ODC-Noord en Digilab al op draaien. Wie nu een containerplatform inricht en het niet Haven-compliant maakt, bouwt bewust naast de koers.
6 · wat gartner zag
Bij de brief zat het Gartner-rapport "Verkenning Soevereine Cloud" (30 april 2026, 58 pagina's), gemaakt met het NDS-programma Cloud en CIO Rijk. Gartner spreekt geen voorkeur uit; het beschrijft de markt en vier scenario's. Een paar bevindingen die het verhaal van deze pagina direct raken:
De voorwaarden die Gartner en de NDS-notitie stellen zijn geen techniek: centrale regie, vraagbundeling met gegarandeerde afname 2027–2030, en voorfinanciering uit budgetten die "nu vastzitten in bestaande arrangementen". Dat is ook waar de Kamerbrief eindigt: de financiering "wordt in de volgende fase uitgewerkt".
7 · en het lab
Het ontwerp in de Kamerbrief — een open-source containerplatform dat voldoet aan Haven, met platformdiensten erbovenop en Common Ground-toepassingen erop — is, op schaal na, wat in het lab draait: Haven 15/15, Haven+ via Flux, Open Zaak met rollenscheiding, alles uit git. De vier schaalpaden in de referentie zijn de vertaling van die ene pc naar precies de constellatie waar de verkenning over gaat: eigen ijzer in een ODC, een Nederlandse provider als stand-by, een hyperscaler alleen bij calamiteit.
Drie dingen die het lab laat zien en die in de discussie zelden hardop worden gezegd:
clusters/havenpc/ en een map clusters/odc-noord/.Antwoord op de vraag in de titel. Op de laag waar Haven over ging — de infrastructuur — is het gelukt: elf geverifieerde platforms, drie Nederlandse hosters die er in 2019 niet waren, en de gevestigde leveranciers die hun eigen clouds Haven-compliant maakten. Op de laag waar Haven niet over ging — wie de software bouwt en bezit — is de concentratie gebleven, en is de VNG nu bezig die met collectief opdrachtgeverschap en de GIBIT aan te pakken. En de verrassing van 2026 is dat het instrument van gemeenten het ontwerp van de Rijkscloud is geworden. Voor wie buiten de gemeentelijke wereld een containerplatform inricht is de conclusie simpel: Haven-compliant is sinds 1 juli de koers, niet een gemeentelijke eigenaardigheid.
verantwoording
Alle feiten komen uit de bronnen hieronder; waar een leverancier wordt beschreven, is dat op basis van zijn eigen publicaties of van VNG- en Rijksdocumenten. Marktaandelen zijn de laatst beschikbare publieke cijfers (2018–2019) en worden als richtinggevend gepresenteerd. De Haven-lijst is een momentopname van oktober 2026 en volgens Haven zelf "niet volledig". Het Gartner-rapport is gemaakt in opdracht van BZK en is openbaar als bijlage bij de Kamerbrief; Gartner spreekt daarin geen voorkeur uit. Deze pagina is een analyse op 3n.nl en heeft geen relatie met andere functies of werkgevers van de auteur. Correcties zijn welkom via contact.